فصل سيزدهم علاج اسهال از اثر دارو براى علاج اسهال از اثر داروى تناولى باب ويژه‌اى اختصاص داده‌ايم ، و براى جلوگيرى از آسيب‌رسانى داروى مسهل و داروى قىآور بايد چه احتياطاتى به عمل آورد و چگونه و در چه اندازه آنها را استعمال كرد ؛ با اين همه در اينجا به اختصار در اين‌باره بحثى داريم و گوييم : اگر بيمارى از اثر دارو خوردن به اسهال مبتلا شده است ، در نخستين مرحلهء ابتلا به اسهال بايد وسيلهء روغنها و انواع شيرها معالجه شود . بويژه شيرى را كه به بيمار مىدهى چنان باشد كه قبوضيت بياورد . در روغن استعمالى هم كمى قبوضيت باشد ؛ كه اين علاج ابتدائى سبب اسهال‌آور را از گزش باز مىدارد و تا اندازه‌اى اصلاح مىكند . شايد از همان معالجهء نخستين كه تنها شير و روغن و آب گرم را به كار مىبرى بيمار شفا يابد ؛ به شرطى كه چندين دفعه و پياپى آن را بخورد . در هر حال و بويژه اگر از گوهر اسهال‌آور دارو چيزى به معده و روده چسبيده و خزيده باشد ، از آب گرم تأثيرش نمىماند . اگر بعد از نوشيدن آب گرم ، حقنه‌اى كه مايه‌اش داروى چسبان و پوشنده و معتدل باشد ، يا غذاى بيمار اين خاصيت چسبندگى و معتدل‌كننده داشته باشد به نفع بيمار است . همچنين حمام رفتن مفيد است و ممكن است اسهال را از بين ببرد . فصل چهاردهم علاج اسهال در اثناى بحران بيمارى اگر كسى به يكى از بيماريهاى سخت مبتلا است و در اثناى بحران بيمارى به اسهال مبتلا شد ، تا تشخيص ندادى كه ممكن است اين حالت اسهالى خطرى براى بيمار در بر داشته باشد كوشش مكن كه اسهال را بند آورى . امّا اگر اسهال به افراط و بسيار زيادتر از حدّ متوقع بود ، علاجش به علاج هيضه نزديك است ؛ ليكن اگر بحران بيمارى بسيار تند و شديد است نبايد بيمار آبگوشت بخورد ؛ غذايش بايد سردىبخش و غليظكنندهء مادهء اسهالى باشد از قبيل : سوپ از قاوت جو ، سوپ از قاوت سيب . و اگر دانستى كه بيمار تحمل خوردن گوشت دارد ماهى را با انار دانه بپزند ، يا ماهى را با آب انار بپزند و با ديك ابزار قبوضيت‌بخش خوش‌بو شود ؛ مثلا ديك ابزار كشنيز در سركه پروريدهء خشك شده يا امثال آن باشد . فصل پانزدهم علاج زحير قبل از هر چيز بايد خوب بيمار را معاينه كنى و تشخيص دهى كه نوع بيمارى زحير كدام است ؟ آيا زحير راستين است يا بدل زحير و دروغين ؟ منظور از بدل زحير و زحير دروغين آن است كه در آن